Mišićni sistem

MuscularManPosing

 

Anatomski sistem na koji vežbanje direktno utiče je mišićni sistem. Dok kosti i zglobovi obezbeđuju potporu tela, mišići nam putem kontrakcija i relaksacija obezbeđuju pokrete. Postoje tri vrste mišićnog tkiva: skeletno, srčano i glatko.

1. Skeletno - ovo mišićno tkivo povezano je za kosti tetivama, i obično nosi ime prema svojoj lokaciji u telu. Skeletni mišić je voljan mišić, to jest, može se svesnim naporom naterati da se kontrahuje;

2. Srčano - mišićno tkivo koje oformljuje zidove srca i po svojoj prirodi je nevoljno (ne možemo svesno uticati na njega). Ovo tkivo odgovorno je za pumpanje krvi kroz telo, dok hormoni i signali iz mozga prilagođavaju brzinu kontrakcije.

3. Glatko - mišićno tkivo koje se nalazi u zidovima unutrašnjih organa kao što su želudac i creva, kao i zidovima krvnih sudova. Kontrakcija ovih tkiva je takođe nevoljna i nije pod svesnom kontrolom.

 

Iako sva tri tipa mišića imaju vitalne funkcije, struktura i funkcija skeletnih mišića daje dovoljno razloga za dalje razmatranje. Oba kraja jednog skeletnog mišića povezana su za kost pomoću tetiva (vrpca vezivnog tkiva) - jake veze gustog vezivnog tkiva čija snažna kolagena vlakna čvrsto drže mišiće za kosti. U nekim slučajevima, skeletni mišići pričvršćeni su za kost aponeurozom - širokim, ravnim tipom tetive. Odličan primer toga, jeste široki, ravni spoj pravog mišića trbuha.

U ljudskom telu postoji više od 600 mišića, a imenovani su na osnovu različitih faktora, uključujući lokaciju, poreklo, dejstvo, oblik, veličinu, pravac i funkciju. Mišićno tkivo ima sposobnost da prima i reaguje na ulazne informacije iz nervnog sistema koje mogu da izazovu da se mišić kontrahuje (skrati i udeblja) ili relaksira. Mišićno tkivo ima i elastičnost tako da mišići mogu i da se istežu. Sa strane funkcionalnog gledišta, važno je znati da je većina mišića trupa i ekstremiteta raspoređena u suprotne parove. To znači, kada se jedan mišić kontrahuje (skraćuje) i deluje kao agonista (pokretač), njegov suprotan mišić se izdužuje, isteže i deluje kao antagonista (vrši suprotne pokrete). U prevodu, kada se na primer kod mišića ruku biceps kontrahuje, triceps se u tom trenutku izdužuje i obratno.

Kod većine zglobova, nekolika mišića igra ulogu sinergista (pomagača), kombinuju se i pomažu da se izvrši određena funkcija. Pored toga postoje i fiksatori, deluju kao stabilizatori okolnih zglobova.

Mišićna kontrakcija dakle omogućava kretanje, održavanje stava tela i proizvodnju toplote. Lokomocija (hodanje, trčanje) je rezultat kompleksnog i kombinovanog funkcionisanja kostiju, zglobova i mišića. Kontrakcije mišića omogućavaju održavanje tela u određenom položaju, kao što su sedenje ili stajanje. Kroz redovne kontrakcije, mišići proizvode toplotu, koja igra važnu ulogu u održavanju normalne telesne temperature. 

 

Kontrakcija skeletnih mišića

Actin myosin crossbridge 3D animation

 

 

Mišići se sastoje od mnogo pojedinačnih mišićnih vlakana. Duž svakog mišićnog vlakna nalaze se strukovi proteina poznati kao miofibrili. U miofibrilima postoji nekoliko proteina, Proteini aktin (tanki filament) i miozin (debeli filament), poznati su kao i kontrakcioni proteini, i dva su primarna proteina vezana za proces kontrakcije mišića.

Posmatranje mišićnog vlakna pod mikroskopom pokazuje da je ono sastavljeno od nekoliko ponavljajućih jedinica duž mišićne ćelije koje se zovu sarkomere. Kroz sve sarkomere, od jednog do drugog kraja ćelije, prolaze miofibrili (čiji deo su aktin i miozin).

Da bi se dogodila kontrakcija mišića, pored aktina i miozina mora da se nalazi i dovoljno ATP-a (molekul koji je ustanju da uskladišti i transportuje energiju unutar ćelija) i mora da postoji impuls iz centralnog nervnog sistema. Prema teoriji kliznih vlakana, kada su prisutna ova dva faktora, sićišni izraštaji miozina (miozinske glave) spajaju se sa aktinom, formirajući aktinomiozinski poprečni most.

Energija iz ATP-a izaziva da se miozinske glave na svakom kraju miozina obrnu prema centru sarkomera, povlačeći spojeno vlakno aktina tako da aktin klizne ka unutrašnjosti prema centru sarkomera. Ovaj proces izaziva skraćivanje svakog sarkomera celom dužinom mišićnog vlakna. Kako se svi sarkomeri skraćuju u isto vreme, smanjuje se celokupna dužina mišićnog vlakna. Kada se mnoštvo vlakana kontrahuje, rezultat je mišićna kontrakcija, koja nije ništa drugo nego istovremeno skraćivanje mnogo vlakana u celom mišiću.

Iako pojedinačna vlakna pokušavaju da se skrate kada se kontrahuju, mišićna kontrakcija ne uključuje uvek skraćenje dužine celog mišića.

Koncentrična (pozitivna) kontrakcija skraćuje mišić;

Ekscentrična (negativna) kontrakcija izdužuje mišić.

 

U zavisnosti od vrste mišićnog naprezanja razlikujemo:

Izotonična kontrakcija - je ona kontrakcija gde se tonus mišića ne menja, ali se dužina mišića smanjuje, kod podizanja tereta na primer.

izometrijska kontrakcija - je takva kontrakcija gde se dužina mišića ne menja, ali se tonus mišića povećava, kod stajanja, podizanja tereta  slučajevima kada nismo u mogućnosti da savladamo opterećenje.

kontrakcija.jpg

Izokinetička kontrakcija vrsta kontrolisane mišićne kontrakcije koja proizvodi pokret pri konstantnoj brzini - kontrakcija mišića je ista tokom celog pokreta. Koristi se u rehabilitaciji, na primer kod tzv. izokinetičkih dinamometara.

 

Sila kontrakcije (snaga) -  kada se mišićno tkivo kontrahuje, ono proizvodi silu. Mišićno tkivo skeleta funkcioniše po principu "svi ili nijedan". To znači da kada se skrati pojedinačno mišićno vlakno, ono generiše svoj maksimalni kapacitet sile. Vlakno mišića skeleta nema sposobnost da stepenuje svoju snagu kontrakcije (kao što to mogu ćelije srčanog mišića); kada se stimuliše da se kontrahuje, ono to maksimalno čini. Količina sile koja se generiše tokom kontrakcije u celom mišiću zavisi od dva faktora:

1) miofibrila u mirovanju - veličine individualnih vlakana koja se kontrahuju (veće vlakno je i jače vlakno);

2) kontrahovanje miofibrila - broj mišićnih vlakana koja se istovremeno kontrahuju (da bi se generisala veća sila, angažuje se i više vlakana).

Sila koja se generiše kontrakcijom mišića je u vezi sa brzinom kretanja u konkretnom zglobu, to jest što je veća brzina kretanja, to je manja sila koju generiše mišić koji se kontrahuje.

Odnos "dužina - napetost" pokazuje da mišić generiše maksimalnu silu  kada počinje kontrakciju sa 1,2 puta većom dužinom od dužine u mirovanju. Ovaj odnos pokazuje zašto sportisti kao što su igrači golga ili udarači u bejzbolu blago istežu odgovarajuće mišiće pre započinjanja zamaha.

 

Veličina mišićnog vlakna 

Sila koju generiše vlakno je u vezi sa njegovom površinom poprečnog preseka. Veće vlakno vrši veću silu od manjeg vlakna. Imajte na umu da je snaga date površine poprečnog preseka mišićnog tkiva muškaraca i žena ista. Međutim, muškarci su obično jači zbog veće količine mišićnog tkiva. Žene pak, umnogome jednako reaguju na program treninga snage kao muškarci. Stoga je trening snage važan deo fitnes programa za oba pola.

 

Adaptacija mišićnog vlakna

Adaptacija na trening snage obično je povećanje veličine mišića. Ovo je poznato i kao hipertrofija mišića. Hipertrofija je povećanje broja i veličine miofibrila unutar mišićnih vlakana. Uprošćeno, to je povećana količina aktina, miozina i srodnih proteina koji su odgovorni za generisanje sile. U mišiću je ovo verovatno najvažnija adaptacija koja dovodi do povećanja snage.

Kada bi muškarce i žene podvrgli istom programu treninga snage, muškarci bi obično imali veću hipertrofiju mišića od žena. Ovo je iz razloga viših nivoa hormona testosterona (igra važnu ulogu u proizvodnji kontrakcionih proteina kao što su aktin i miozin) kod muškaraca nego kod žena. Samim tim, možemo zaključiti da je i to razlog zašto većina muškaraca ima veću apsolutnu snagu od većine žena.

Pored povećanja veličine vlakana, trening će isto tako da poveća i broj sarkomera u treniranim vlaknima. Povećanje veličine povećava i broj kontrakcionih proteina u tim vlaknima, dodatno povećavajući potencijal snage tog vlakna. Neka istraživanja na životinjama sugerišu da bi korišćenje izuzetno velikog opterećenja možda moglo da poveća broj mišićnih vlakana (hiperplazija) u tom mišiću. Dokazi za hiperplaziju mišićnih vlakana kod čoveka još uvek nisu nađeni i potvrđeni.

 

Vrste mišićnih vlakana

misicna vlakna

Postoje dve primarne vrste vlakana (ćelija) mišića skeleta:

1. Sporokontrahujuća (Tip I);

2. Brzokontrahujuća (Tip II) - dele se na (Tip II a) i (Tip II b);

U zavisnosti od vrste mišićnih vlakana koji su zastupljeniji kod sportiste možemo reći da li ima veće predispozicije da bude na primer sprinter na kratke staze ili trkač na duge staze. Razlike u vrsti i broju mišićnih vlakana utiču na to kako mišići reaguju na trening i fizičku aktivnost. Mišići sadrže genetski određenu mešavinu sporih i brzih tipova mišićnih vlakana. U proseku, imamo oko 50% i 50% brzih vlakana.

Sporokontrahujuća (Tip I) - nazivaju se i crvena vlakna, efikasnija su u iskorišćenju kiseonika i stežu se sporije od brzokontrahujućih vlakana. Imaju više mitohondrija i sa tim i veći aerobni kapacitet, i veći otpor na zamor. Mogu da rade tokom dužeg perioda vremena pre nego što dostignu zamor. Ova vrsta mišićnih vlakana javlja se u sportovima kao što je maraton ili vožnja bicikla na duge staze.

Brzokontrahujuća (Tip II) - nazivaju se i bela vlakna, koriste se anaerobnim metabolizmom (bez prisustva kiseonika) kako bi stvorili energiju za rad mišića. Dominantni su u sportovima gde je potrebno brzo ispoljavanje snage i brzine mišića. Koriste se u sportovima kao što su sprintevi ili dizanje tegova.

Tip II a - zovu se i brzokontrahujuća oksidativna vlakna, jer mogu da koriste i aerobni i anaerobni metabolizam gotovo podjednako za stvaranje energije. Na ovaj način ona predstavljaju kombinaciju Tip I i Tip II mišićnih vlakana.

Tip II b - zovu se i brzokontrahujuća glikolitička vlakna, jer koriste samo anaerobni metabolizam za stvaranje energije. Ova mišićna vlakna imaju najveću stopu kontrakcije od svih mišićnih vlakana ali isto tako i mnogo bržu stopu umaranja i traju vrlo kratko pre nego što bude potrebno vreme odmora.

Mišićna vlakna određuju i utiču prirodno na sportsku aktivnost u kojoj smo dobri. Olimpijski sprinteri tako pokazuju da poseduju oko 80% brzih mišićnih vlakana, dok maratonci sadrže 80% sporih mišićnih vlakana.

 

Istraživanja

Postoje dokazi koji ukazuju da određenom vrstom treninga možemo povećati odgovarajući tip mišićnih vlakana. Imajte na umu da genetske razlike mogu igrati veliku ulogu kod određivanja mišićnih vlakana. Uz dosledan trening i naporno vežbanje, u izvesnoj meri moćićete da utičete na povećanje broja željenih mišićnih vlakana. Morate znati da pored vrste i broja mišićnih vlakana, mnogo drugih faktora igra veliku ulogu u određivanju atletskih sposobnosti sportiste, kao što su pravilna ishrana i hidratacija, mentalni faktor, odmor, i korišćenje odgovarajuće opreme i uređaja tokom treninga.

 

Skeletni mišići

 

misici - front

Prednja strana tela

 

misici - back

Zadnja strana tela

Mapa sajta

Pretražite sajt

Prevedi stranicu

srendeitrues

Citati

"Pobednici traže načine, a gubitnici razloge." "Odustati od vaših snova znači prepustiti se dosadnoj svakodnevici!" "Ne ponesi se pobedom, ne ponizi se porazom" "Slavi svoje uspehe bez obzira koliko oni veliki ili mali bili!" "Ne osvrći se nikad iza sebe, neko te može prestići" "Igraj bez ikakvih prethodnih očekivanja, i verovatno ćeš biti iznenađen ukupnim trudom." "Uspeh nastaje kada se sretnu spremnost i prilika." "Ne možeš pobeđivati ako ne naučiš da gubiš" "Ja ne vjerujem da trebaš biti bolji od svih ostalih. Ja vjerujem da moraš biti bolji nego što si ikada mislio da ćeš biti.“

Kalendar vesti

December 2017
Mo Tu We Th Fr Sa Su
27 28 29 30 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Brojač poseta

Danas191
Juče374
Nedeljno1327
Mesečno5059
Ukupno576762

Currently are 44 guests and no members online